TÜTÜN MAMULLERİ VE ALKOLLÜ İÇKİ TOPTAN VE PERAKENDE SATICILARININ 2008 YILI İÇİN BELİRLENEN BELGE (RUHSAT) BEDELLERİ İLE SÜRE UZATIM İŞLEMİ BEDELLERİ
TAPDK’nca hazırlanan ve 31.12.2002 tarihli, 24980 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Tütün Mamulleri, Alkol ve Alkollü İçkilerin Toptan ve Perakende Satışı İle Satış Belgelerine İlişkin Yönetmelik” gereği ve 12 Temmuz 2006 tarihli ve 26226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 5538 sayılı Kanunun 16.maddesi uyarınca; Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu adına tütün mamulü, alkol ve alkollü içki toptan ve perakende satıcıları ile açık içki satıcıları adına düzenlenmiş bulunan satış belgelerinin 2008 yılı süre uzatım işlemleri 04.01.2008 – 31.01.2008 tarihleri arasında önceki yıllarda olduğu gibi, satış belgesine ilişkin iş ve işlemleri yürütmekle görevlendirilmiş bulunan Tekel Pazarlama ve Dağıtım Başmüdürlükleri vasıtasıyla kabul edilecektir.
(12 Aralık 2007 Tarihli ve 26728 Sayılı Resmî Gazete)
2008 yılı için belirlenen belge bedelleri ile süre uzatım işlemi bedelleri:
1- Toptan Satıcılar
İl merkezlerinde (Büyükşehir belediyesine dahil ilçelerde) 1.330,-YTL.
Biden fazla yerde dağıtım yapanlar için 2.000,-YTL.
İlçe merkezlerinde     530,-YTL.
Birden fazla yerde dağıtım yapanlar için     800,-YTL.
2- Perakende Satıcılar
İl merkezlerinde (Büyükşehir belediyesine dahil ilçelerde) 130,-YTL.
İlçe merkezlerinde       80,-YTL.
Diğer mahallerde       25,-YTL.
3- Açık İçki Satıcıları
İl merkezlerinde (Büyükşehir belediyesine dahil ilçelerde)     530,-YTL.
İlçe merkezlerinde     195,-YTL.

Yukarıda belirtilen Yönetmelik ve Kanun uyarınca TAPDK’nca, satıcıların mevcut belgeleri için 31.01.2008 tarihine kadar süre uzatım işlemi yaptırmamaları halinde belgeleri askıya alınacak ve askı süresi zarfında ürün almaları ve satmaları mevzuata aykırılık teşkil edecek olup, tespiti halinde sorumlular hakkında adli ve idari işlem başlatılacaktır.
Söz konusu belgeler için 30.04.2008 tarihi mesai saati bitimine kadar süre uzatım işlemi yapılmaması halinde belgeler iptal edilecek ve belge sahiplerinin 2008 yılı içinde yapacakları yeni belge başvurularında belge bedelleri % 50 artırımlı olarak tahsil edilecektir.

Bakkal ve bayiler alkollü içkileri sergilemek için ayrı bir yer mi bulmak zorunda kalacaklar? (23/1)
Evet, Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca alkollü içkiler, sadece bu ürünlerin satışına tahsis edilmiş alanda bulunan satış ünitelerinde sergilenebileceği için, satıcılar alkollü içkileri sadece bu yerlerde sergileyebileceklerdir.
Bakkal, market ve büfe gibi yerlerde 20 cl ve altındaki ambalajlı alkollü içki satışının yasaklanmasının nedeni nedir? (22/4)
Fiyatlarının oldukça düşük olması ve kolay taşınabilir olması nedenleriyle özellikle gençler için özendirici nitelik taşıyan 20 cl ve altındaki ambalajlı alkollü içkilerin satışı, kamu ve birey sağlığının korunması ilkesi çerçevesinde, vergisiz satış mağazaları, münhasır alkollü içki satış yerleri, liman, hava limanı, hava meydanlarında bulunan perakende satış yerleri ile sınırlandırılmıştır.

Bakkal ve büfe gibi satış yerlerinde tütün mamulü ve alkollü içkiler, diğer ürünlerle birlikte satılabilir mi?
Satılabilir, ancak bu satış diğer ürünlerden ayrı ve her türlü denetime imkân verecek şekilde olmalıdır. (Md.6/1-d) Ancak; tütün mamulleri, çocuklara yönelik olan materyalleler, çocuk dergileri, kitap ve yayınları ile çocuk kıyafetleri, kırtasiye, oyuncaklar ile cips, çikolata, şekerleme benzeri, çocuklar tarafından tüketilen ürünlerle bitişik olan alanlarda satışa arz edilemez. Yanısıra, tüketicilerin alış verişini içeriye girmeksizin yapabildiği büfeler hariç olmak üzere alkollü içkiler, çocuklara yönelik olan her türlü materyallere bitişik alanlarda satışa arz edilemez.

Alkollü içki satışı yapılan işyerlerinde uyarı yazısı olacak mıdır?
Evet. 18 yaşını doldurmamış kişilere satış veya sunumun yapılmaması yönünde uyarı yazısı bulunması zorunludur. (Md.6/1-g)
Yeni Yönetmeliğe göre nargile içim yerleri ile ilgili uygulama nasıl olacaktır?
Nargile içim yerleri için Kurumumuzca herhangi bir satış belgesi düzenlenmiyor olmakla birlikte, tütün mamulü toptan satıcılarının bu noktalara yönelik nargilelik tütün mamulü satışı yapabilmelerine olanak sağlanmıştır. (Md. 7/1-c)
Perakende satış belgesi düzenlenebilecek işyerlerine sınırlama getirilmiş midir?
Evet getirilmiştir, yeni düzenleme ile işyeri açma ve çalışma ruhsatındaki faaliyet konusu bakkal, market, süpermarket, hipermarket, kuruyemişçi ve büfe olanlar ile münhasıran tütün mamulü ve alkollü içki satışı yapan kişiler perakende satış belgesi talebinde bulunabileceklerdir. (Md.8/1-b)
Satış belgesi başvurusu internet üzerinden yapılabilecek mi?
Evet yapılabilecek ancak, bu konudaki uygulama 7 Nisan 2011 tarihine kadar başlatılacaktır. (Md.12/1)
Yeni Yönetmelikle TAPDK satış belgelerinin verilmesi yetkisi TESK odalarından alınıyor mu? (13)
Hayır. “Satış belgelerinin düzenlenmesi” başlıklı 13 üncü madde uyarınca satış belgelerinin verilmesinde, kanunun verdiği yetkilendirme hakkına istinaden. Kurumumuzun yanında Kurumca yetkilendirilmiş merciler de ( Odalar ) yetkili bulunmaktadır

İhracat, kısaca bir malın yabancı ülkelere döviz karşılığı yapılan satışıdır. Çeşitli aşamalara ve çok yönlü bir niteliğe sahiptir. Ürünün ihracata yönelik biçimde kaliteli ve uluslararası standartlara ve piyasa şartlarına uygun biçimde üretilmesinden, yurt dışında pazarlanması, reklam ve tanıtımının yapılması, dış satımının gerçekleştirilmesi, en uygun ambalaj ve nakliye biçiminin seçilmesi, ihracatçının ülkesindeki dış ticaret mevzuatını bilerek zamanında gerekli işlemleri tamamlaması ve ürünün istenilen yere zamanında teslimine kadar uzanan çesitli aşamalardan geçmektedir.

İhracatçı gerçek usulde vergi mükellefi olup, bulunduğu il deki Ticaret ve Sanayi Odalarına kayıtlı ve diğer kanunlara göre ihracat yapmasına bir engel bulunmayan gerçek veya tüzel kişi, tacirdir. İhracat yapan firma ihracat yapacağı ülke için hazırlamış olduğu formu Odalardan temin ederek doldurur. Yurt dışına gidecek malzemenin faturasını da ekleyerek bir dilekçe ile ilgili Odaya başvurur ve gerekli incelemeden sonra belgeler tasdik edilir.

İhracatçı Birliklerinin kapsamına giren malları ihraç edecek alan firmaların, Birliklere üye olmaları gerekmektedir. Birlik üyelik belgesine sahip olmadan bu malların ihracı yapılamaz.

İHRACAT ŞEKİLLERİ

SERBEST İHRACAT
Müsaadeye veya kayda bağlı olmaksızın yapılan ihracata denilmektedir.

KAYDA BAĞLI İHRACAT
Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın hazırlamış olduğu liste kapsamındaki ihracatdır.

TRANTSİT TİCARET
Alış ve satış bedelleri arasında lehte fark bulunması kaydıyla mal bedelleri için transfer yapılarak veya yapılmaksızın gerçek veya tüzel kişilerce satın alınan yabancı menşeli malların transit olarak veya doğrudan doğruya başka bir ülkeye satılmasıdır.

KONSİNYE İHRACAT
Kesin satışı daha sonra yapılmak üzere dış alıcılara, komisyonculara, şube ve temsilciliklerine mal gönderilmesi şeklinde yapıtan ihracat biçimidir.

KREDİLİ İHRACAT
İki ve çok taraflı kredi anlaşmalar dışında kalmak kaydıyla, ihracat bedelinin Türk Parası Kıymetini Koruma Mevzuatında öngörülen süreleri aşacak şekilde yurda getirilmesine imkan tanıyan bir satış şeklidir.

GEÇİCİ İHRACAT
Geçici ihracatta ATA karnesi düzenlenir. Bu karne genelde yurt dışı fuar,sergi ve demostrasyon nedeniyle düzenlenir.
Yurt dışına gidecek malzemeler engeç bir yıl içinde yurda dönmeli, beraberinde karne Oda 'ya iade edilmektedir.
Karne verilirken istenen belgeler şunlardır:

Dilekçe,
Taahhütname,
Fatura,
Fatura miktarının %50 fazlası kadar kesin ve süresiz banka teminat mektubu, Oda harcı….

BEDELSİZ İHRACAT
Karşılığında yurda herhangi bir bedel getirilmeksizin yurtdışına mal gönderilmesine Bedelsiz İhracat denilmektedir. Değeri 10.000 $ aşmayanlann bedelsiz ihracat talepleri, doğrudan gümrüklere, değeri 10.000 $ 'dan fazla olanların bedelsiz ihraç talepleri (25.000 $ 'na kadar) İhracatçı Birliklerince sonuçlandırılır. 25.000 $ üzerindeki talepleri görüşleriyle birlikte Dış Ticaret Müsteşarlığına intikal ettirilir.  
 
ÖZEL TAKAS, BAĞLl MUAMELE, OFF-SET VE KİRALAMA YOLUYLA YAPILACAK İHRACAT
Takas, bağlı muamele, off-set gibi ticaret şekiIleri "Karsılıklı Ticaret" olarak adlandırılan ve en genel anlamıyla kısmen de olsa ödemenin para yerine malla yapıdığı ticaret kapsamında yer almaktadır. Diğer bir değişle, ihraç edilen malın tümüne veya bir bölümüne karşılık mal alınmaktadır. Bu ticaret şekilleri daha çok finansman zorluklarının yaşandığı ülkelere yönelik ihracatlarda gündeme gelebilmektedir.

İTHAL EDİLMİŞ MALLARIN İHRACI
İthalat rejimi çerçevesinde ithal edimiş veya yurt içinde serbest dolaşım durumunda bulunan yabancı menşeli yeni ve kullanılmış malların ihraci, İhracat Teşviklerinden Yararlanmamak kaydıyla serbesttir.

SINIR TİCARETİ
Sınır ticareti, öncelikle böIge ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla komşu ülkelerin sınır yörelerinde karşılıklı olarak yapılan ticari işlemlerdir.

İHRACAT YAPILACAK ÜLKELERE AİT ODACA VERiLECEK BELGELER ŞUNLARDIR:

ATR DOLAŞIM BELGESİ
Avrupa Birliği ile Türkiye arasında protokol gereğince, ülkemizden Birliğe üye ülkelere ihrac edilen malların katma protokol hükümlerinde ve gerekli gümrük muhafiyetinden yararlanılması için tanzim edilen belge ATR Dolaşım Belgesi 'dir. Bu belge Birliğe üye ülkelere yapılan ihracat için düzenlenmektedir.
 
MENŞE ŞAHADETNAMESİ
Malın menşe ülkesini gösteren belgedir. Avrupa Birliği dişında kalan bazı ülkelerin (Türk Cumhuriyetleri, KKTC vs.) ve Ortadoğu ülkelerine Menşe Şahadetnamesi düzenlenmektedir. Özellikle Ortadoğu Ülkelerine yapılan ihracatta fatura tasdiki de yapılmaktadır. Odaca yapılan tasdikten sonra, Dışişleri Bakanlığı ve ilgili ithalatçı Ortadoğu ülkesinin Konsolosluğunca da onaylanır.

ÖZEL MENŞE ŞAHADETNAMESİ (FORM A) (CERTIFICATE OF ORIGIN)
Genel Preferanslar Sisteminin sağladığı tavizli gümrük oranlarından yararlanılması için preferans tanıyan ülkelere yapılacak ihracatta, FORM A adı altında Özel Menşe Şahadetnamesi düzenlenir. Bu belge; Rusya, Japonya, Kanada, Ukrayna, Kazakistan, Gürcistan, Özbekistan ve firmanin isteği ile A. B. D. gibi ülkeler için düzenlenmektedir. Oda tarafından tasdik edilen belge, (özellikle Rusya için hazırlanmış olan) Dış Ticaret Müsteşarlığı AnIaşmaIar Genel Müdürlüğünce onaylanır.

EUR -1 DOLAŞIM SERTİFİKASI
Eur-1 Dolaşım Sertifikaları İsrail ve Norveç için düzenlenen belgedir.

ECO MENŞE ŞAHADETNAMESİ
Eco Menşe Şahadetnamesi, İran ve Pakistan 'a yapılan ihracat için düzenlenir. Ayrıca ihracatı yapılan malzemenin faturası da ilgili Oda tarafından tasdik edilir.

TIR SERVİSİ
Bu talimat, Bakanlar Kurulunun 27.8.1984 tarih ve 8418457 sayılı kararı ile kabul edilen ve 16.1.1985 tarih ve 85/8993 sayılı kararı ile yürürlüğe giren "TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşımasına Dair Gümrük Sözleşmesi- Customs Convention On The International Transport Of Goods Under Cover Of TIR Carnets" ve bu Sözleşmenin 6. maddesi gereğince Bakanlar Kurulunun 3.5.1985 tarih ve 85/9449 sayılı kararı ile "Memleketimizde Kefil Teşekkül Olmak, TIR Karneleri Vermek" yetkileri tanınmış olan Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği tarafından hazırlanmış olup, ilgililerin eylem ve işlemlerini kolaylaştırmak maksadını kapsar.

TANIMLAR:
”Birlik" deyiminden; Türkiye Ticaret, Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği,
"TIR Komitesi" deyiminden; Birlik Yönetim Kurulu adına TIR Sistemi ile 119111 işlemleri yerine getirmekleyükümlü,komite, "Oda" deyiminden; Birlik tarafından TIR işlemlerini yapma yetkisi verilen Ankara,
İstanbul, İzmir, Kayseri, Konya Ticaret Odalarıile Mersin Ticaret ve Sanayi Odası, "Tezkiye" deyiminden; TIR Komitesince, firmanın, TIR Sistemine, kabulü, "Firma" deyiminden; Birlikce tezkiye edilerek, TIR Sistemi altında taşıma yapan nakliyecifirma,"YetkiBelgesi"deyiminden; Ulaştırma Bakanlığınca Uluslararasıtaşımayapan,firmalaraverilenbelge, "Uygunluk Belgesi" deyiminden; TIR karnesi himayesinde yapılan taşımalarda kullanılacak araçların TIR Sözleşmesinde belirtilen teknik şartlara uygunluğunu gösteren ve gümrük başmüdürlüklerince verilen Karayolu Taşıtı Uygunluk Belgesi,"Geçerlilik Süresi" deyiminden; TIR karnesi kapağının 1. satırına yazılan ve kullanılmak üzere,hareket gümrüğüne,ibraz edilebilecek en son tarih,"İade Süresi" deyiminden, karnenin geçerlilik süresinin bitiminden sonraki 60 gün anlaşılacaktır.

Katma değer vergisi kanuna göre teslimin ihracat sayılabilmesi için gereken hususlar şunlardır;
a) (4842 sayılı Kanunun 22' nci maddesiyle değişen bent Yürürlük; 24.04.2003)Teslim yurt dışındaki bir müşteriye veya bir serbest bölgedeki alıcıya ya da yetkili gümrük antreposu işleticisine yapılmalıdır.

b) (4842 sayılı Kanunun 22' nci maddesiyle değişen bent Yürürlük; 24.04.2003)Teslim konusu mal Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesinden çıkarak bir dış ülkeye veya bir serbest bölgeye vasıl olmalı ya da yurt dışındaki müşteriye gönderilmek üzere yetkili gümrük antreposuna konulmalıdır.Teslim konusu malın ihraç edilmeden önce yurt dışındaki alıcı adına hareket eden yurt içindeki firmalar veya bizzat alıcı tarafından işlenmesi veya herhangi bir şekilde değerlendirilmesi durumu değiştirmez.

(4842 sayılı Kanunun 22' nci maddesiyle eklenen bent Yürürlük; 24.04.2003)İhracat teslimi yapılacak yetkili gümrük antrepoları ile buralarda düzenlenmesi zorunlu belgeleri belirlemeye, konulacak mal miktarı ve cinsi ile bunların antrepoda bekleme sürelerine ilişkin olarak sınırlama getirmeye, Gümrük Müsteşarlığının görüşü alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığı yetkilidir.

Gümrük antreposuna konulan malın ihracatının belirlenen sürede veya şartlara uygun olarak gerçekleşmemesi veya tevsik edilememesi hallerinde; ziyaa uğratılan vergi, buna ilişkin olarak kesilecek ceza ve hesaplanacak gecikme faizinin ödenmesinden katma değer vergisi iadesi alanla birlikte antrepo işleticisi de müteselsilen sorumludur.

Yurt dışındaki müşteri tabiri, ikametgâhı, işyeri, kanunî ve iş merkezi yurt dışında olan alıcılar ile yurt içinde bulunan bir firmanın yurt dışında kendi adına müstakilen faaliyet gösteren şubelerini ifade eder. Bir hizmetin yurt dışındaki müşteriler için yapılan hizmet sayılabilmesi için aşağıdaki şartlar yerine getirilmiş olmalıdır.

a) Hizmetler yurt dışındaki bir müşteri için yapılmış olmalıdır.
b) Hizmetten yurt dışında faydalanılmalıdır.

Katma Değer Vergisi Kanununun 11/1  maddesiyle ihracat teslimleri katma değer vergisinden istisna edilmiştir.Aynı Kanunun 12.

Maddesinde ,yukarda belirttiğimiz gibi bir teslimin ihracat teslimi sayılabilmesi için:

Teslimin yurt dışındaki bir müşteriye yapılması ve Teslim konusu malın T.C. gümrük hattından geçerek bir dış ülkeye vasıl olması, gerektiği açıklanmıştır.

Konuyla ilgili 4 Seri No.lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliğinde, bir dış ülkeye vasıl olma deyiminin malın gümrük hattından geçmesi şeklinde uygulanacağı belirtilmiştir. Öte yandan Katma Değer Vergisi Kanununun 10/a maddesine göre vergiyi doğuran olayı malın teslim veya hizmetin ifası ile meydana gelmektedir. Aynı maddenin (c) bendinde malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından önce fatura düzenlenmesi halinde de vergiyi doğuran olay meydana geleceği hükme bağlanmıştır. Ancak ihracat istisnası uygulamasında malın gümrük hattından geçişi “Gümrük Beyannamesi” ile tevsik edileceğinden, sadece ihracat teslimlerinde geçerli olmak üzere katma değer vergisini doğuran olay, faturanın düzenlendiği tarih değil, malın yurt dışı edildiği tarih olarak kabul edilecektir.  Buna göre ihracat istisnası beyan edilecek dönem, ihraç edilen malların faturasının düzenlendiği veya gümrük beyannamesinin açıldığı tarih değil, gümrük beyannamesinde malların yurt dışı edildiğini belirten tarihle ilgili vergilendirme dönemi olacaktır.

MUHASEBE UYGULAMASI;

X A.Ş. italyaya 50.000 euro satış yapmış fatura tarıhı 1.10.2006,intaç tarihi yani malın fiilen çıkış tarihi de 1.10.2006 tarihidir.
Kur: 1.9238
 
İhracat Fatura kesme örneği;
 
tmp s.p.a
ıtalya 1/10/2006
 
 
Xyz …………………………………50.000 euro
 
 
Fob bedeli.50.000 euro
   Koli miktarı 4 palet
   Net kg 3000 kg
   Brüt kg 3100 kg
   Turkısh orjın, teslim fob
   (Ellibin Euro)
 
Eğer teslim cif ise o zaman yukarıdaki fob bedelinin altına navlun bedeli (delivery) ve sigorta bedeli (insurance) bedellerini de belirtiyorsunuz.

Bu ihracata konu yüklenilen bir kdv var ise kdv den ödemeniz çıkmaması kaydıyla,devirden düşüleceğinden, örneğin yüklenilen kdv niz yaptığınız reçeteden yada kdv yüklenim listenizden 12.120,00 ytl olsun,bunun iade kdv nin muhasebe kaydı;

İhraç kayıtlı mal alımında dikkat edilecek en önemli husus,bu malı üç ay içerisinde yurt dışı etmeli ve GÇB de imalatçı tedarikçi listesine imalatçı teslimi yapan firmanın mutlaka gümrük çıkış beyannamesine adının yazılıp,bir nüshasının onaylı bir şekilde (noterden veya ymm den )mal alımı yapılan firmaya bu süre sarfında verilmesidir.

Yanlışlıkla kdv kanunun 11/1-c maddesine alım yapılan ve kdv si ödenmeyen fatura daki kdv yi indirim konusu yapmayalım.süresinde çıkmış,tedarikçinin adı yazılmış ve onaylanmış gçb nin mal alımı yapılan firmaya tesliminden sonra ki muhasebe kaydı; 
 

Birde dövizin girdiği muhasebe kayıtlarında lütfen hareketlerdeki kur farklılıklarından doğan kambiyo hareketlerininde sağlıklı bir şekilde muhasebeleştirilmesine özen gösterelim.

İHRAÇ KAYITLI TESLİM NEDİR?

İhraç kayıtlı teslim,ihracatı yapan bir firmaya yapılan teslimdir,yani siz ürettiğiniz malı direk yurt dışı yapmıyorsunuz,arada başka bir firma yurt dışı yapacağı malı tedarik diyorsunuz,tabii aşağıdaki şartlarda;

İMALATÇILAR TARAFINDAN İHRAÇ KAYDIYLA YAPILAN TESLİMLERDE 1.1.1988 TARİHİNDEN İTİBAREN GEÇERLİ OLACAK USUL VE ESASLAR:

Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yapılan tanıma göre imalatçının;
1. Sanayi siciline kayıtlı ve sanayi sicil belgesini haiz olması,
2. Sanayi Odası, Ticaret Odası ve Esnaf ve Sanatkar Derneklerine kayıtlı bulunması,
3. İmalat işinde en az 5 işçi çalıştırması, (bu madde kaldırıldı)
4. Sanayi sicil belgesinde yer alan üretim konusunda gerekli araç parkına sahip olması,
5. Bu şartları topluca taşıyan imalatçıların kendi üretimine ilave olarak aynı zamanda fason imalat da yaptırmaları halinde,
a) Fason imalatı sadece, sanayi sicil belgesinde yazılı üretim dallarında yaptırmaları,
b) Fason olarak yaptırılan imalatta işin riskini ve organizasyonu üstlenmeleri,
c) Fason olarak imal ettirilen mallarla ilgili ham madde ve yardımcı maddeleri temin etmeleri,
gerekmektedir.

İmalatçı tanımında yapılan bu düzenlemeye göre, imalatçılarca ihraç kaydıyla ihracatçılara yapılacak teslimlerde aşağıda belirtilen usul ve esaslara göre işlem yapılacaktır.

1. Sanayi veya Ticaret Odası İle Esnaf ve Sanatkar Derneklerine Kayıtlı Olup, Sanayi Sicil Belgesi Olanlardan Bizzat Üretim Yapanlar:

Katma Değer Vergisi Kanununun 11/1-c maddesinde yazılı tecil - terkin uygulamasından, makina ve teçhizatını kullanmak suretiyle bizzat üretim yapan kuruluşlardan;

i - Sanayi siciline kayıtlı ve sanayi sicil belgesi olan,
ii - Sanayi Odası, Ticaret Odası veya Esnaf ve Sanatkar Derneklerine kayıtlı bulunan,
iii - İmalat işinde en az 5 işçi çalıştıran, (bu madde kaldırıldı 99 nolu kdv genel tebliği ile)
iv - Sanayi sicil belgesinde yer alan üretim konusunda gerekli araç parkına sahip olan,
imalatçılar yararlanacaktır.
 
Bu şartlara sahip olan imalatçılar, ihraç kaydıyla ihracatçılara mal teslim ettikleri dönemde ve bir defa olmak üzere "Sanayi Sicil Belgesi" ve Sanayi veya Ticaret Odasına veya Esnaf ve Sanatkar Derneklerine üyelik belgesinin noterce onaylı birer örneğini, verecekleri katma değer vergisi beyannamesine ekleyeceklerdir.

Sanayi sicil kaydı ve sanayi sicil belgesinde herhangi bir değişikliğin olması veya imalatçı niteliğinin kaybedilmesi hallerinde, bu durum, vergi dairesine en geç 15 gün içinde bildirilecektir.

2. Yukarıda Belirtilen Şartları Taşıyan İmalatçılardan, Bizzat Ürettiği Mallar Yanında Kendi Üretmediği Malları da Satanlar :
Sanayi ve Ticaret Bakanlığının yaptığı tanım kapsamında giren imalatçılar, ihraç kaydıyla teslim ettikleri malların tümünü kendileri imal etmeyebilir. Diğer bir anlatımla imalatçılar, ihracatçıya ihraç kaydıyla teslim ettikleri malların bir kısmını piyasadan hazır olarak satın alabilirler. Bu durumda, imalatçıların bizzat ürettikleri mallar için tecil - terkin uygulaması yapılacak, ancak piyasadan hazır olarak alınıp, satılan mallar için tecil - terkin işlemi uygulanmayacaktır.

ÖRNEK :

Bir Anonim Şirket, ihraç kaydıyla satış bağlantısı kurduğu 10.000 adet gömlekten, 6.000 adedini bizzat üretmiş, 4.000 adedini de hazır olarak piyasadan satın almıştır.

Bu mükellefin ihraç kaydıyla ihracatçıya teslim ettiği 10.000 adet gömleğin, bizzat imalatçısı olduğu 6.000 adedi için tecil - terkin işlemi uygulanacak, kalan 4.000 adet gömlek ise bu uygulamadan yararlanamayacaktır. Çünkü, bu mükellef 4.000 adet gömleği bizzat imal etmemiş, piyasadan hazır olarak satın almıştır.

Bu durumda, ihracatçıya satış yapan imalatçılar, bizzat ürettikleri mallar ile piyasadan hazır olarak satın aldıkları malları, düzenleyecekleri faturada ayrı ayrı gösterebilecekleri gibi, bu mallar için ayrı ayrı fatura da düzenleyebileceklerdir.

3. Yukarıda Belirtilen Şartları Taşıyan İmalatçılardan, İşletme Organizasyonunu ve İşin Riskini Üstlenerek, İhraç Edilen Nihai Ürünün İmalat Safhalarının Bir Bölümünü Fason Ücreti Ödeyerek Başka Firmalara Yaptıranlar:

Sanayi ve Ticaret Bakanlığının yaptığı tanım kapsamına giren imalatçılardan, ihraç edilen nihai ürünün imalat safhalarından bir bölümünü bizzat yapan, diğer imalat safhalarını ise ham ve yardımcı maddelerini sağlayacak işin riskini ve işletme organizasyonunu üstlenip, başka firmalara fason ücreti karşılığında yaptıran mükellefler de imalatçı sayılacaklardır.

ÖRNEK :

(X) Anonim Şirketi ihraç kaydıyla bağlantı yaptığı 5.000 adet deri ceketin, yaka dikişleri ile ilik ve düğme işlerini işletme organizasyonunu ve işin riskini üstlenerek başka bir firmada fason olarak yaptırmakta, diğer bütün imalat işlerini kendisi yapmaktadır.

(X) Anonim Şirketi, işletme organizasyonunu ve işin riskini üstlendiğinden, bu deri ceketlerin tamamının imalatçısı sayılacak ve tecil-terkin uygulamasından yararlanacaktır.

4. Yukarıda Belirtilen Şartları Taşıyan ve Kapasite Yetersizliği Nedeniyle Üretim Konusu Malların Bir Bölümünü, Kendi Üretimine İlave Olarak İşletme Organizasyonunu ve İşin Riskini Üstlenerek, Fason Ücreti Ödeyerek Başka Firmalara Yaptıranlar:

Yukarıda yeralan şartları topluca taşıyan imalatçılar belli bir dönemde kapasitelerinin üstünde mal teslim taahhüdünde bulunabilmektedirler. Bu durumdaki firmalar kendi imalat kapasitelerini aşan talepleri karşılayabilmek amacıyla başka firmalara, işletme organizasyonunu ve işin riskini üstlenip, ham ve yardımcı maddelerini sağlayarak fason ücreti karşılığında mal imal ettirebilmektedirler.

Bu firmalar da gerek kendi ürettikleri ve gerekse sanayi sicil belgesinde yazılı üretimleri konusunda kendi üretimlerine ilave olarak işletme organizasyonunu ve işin riskini üstlenip ham ve yardımcı maddelerini sağlayarak fason ücreti karşılığında imal ettirdikleri mallar açısından imalatçı sayılacaklardır.

Ancak, işin riskini ve işletme organizasyonunu üstlenmek ve ham ve yardımcı maddeleri sağlamakla beraber, sanayi sicil belgelerinde yeralan üretim konusu dışında başka malları fason olarak imal ettirenler, bu mallar dolayısıyla imalatçı sayılmayacaklardır.

Söz konusu "işletme organizasyonunu ve işin riskini üstlenmek"ten kasıt, imalatın imal ettirenin istemleri doğrultusunda gerçekleştirilmesi ve fason işi yapan firmaya sadece fason ücreti ödenmesidir.

ÖRNEK :

Tişört imalatı yapan (A) Anonim Şirketi, 200.000 adet tişört siparişi almıştır. Yapılan sözleşmeye göre, taahhüdün iki ay içinde yerine getirilmesi zorunludur.

Bu şirket, tişörtlerin 150.000 adedini kendi işletmesinde üretmekte, kalan 50.000 adedini ise gerekli ham ve yardımcı maddeleri sağlayarak, üç ayrı firmaya, işin riskini ve işletme organizasyonunu üstlenmek suretiyle fason ücreti karşılığında imal ettirmektedir.

(A) Anonim Şirketi, gerek kendi imal ettiği ve gerekse fason ücreti karşılığında imalatını yaptırdığı 200.000 adet tişört için imalatçı sayılacak ve tecil - terkin uygulamasından yararlanacaktır.

5. Ücret Karşılığında Fason İşi Yapanlar :

Ücret karşılığında fason işi yapanlar, yaptıkları bu iş dolayısıyla imalatçı sayılmayacaklardır.

6. Sanayi Sicil Belgesi Almak İçin Başvuran, Ancak Henüz Sanayi Sicil Belgesi Verilmemiş Olanlar:

Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tanımı yapılan imalatçı kapsamına girmeyen mükellefler, tecil - terkin uygulamasından yararlanamayacaklardır.

Ancak, diğer şartları taşımakla beraber, sadece sanayi sicil belgesine sahip olmayan mükelleflerden, Sanayi ve Ticaret Bakanlığına başvuran ve bu Bakanlıktan söz konusu belgenin verileceğine ilişkin olumlu görüş alanlar da, sanayi sicil belgesi verilmesi beklenilmeden tecil - terkin uygulamasından yararlandırılabilecektir.

7. Tecil - Terkin İşlemlerinin İhraç Edilen Nihai Ürünün İmalatçısına Uygulanması :

Tecil - terkin işlemleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tanımı yapılan imalatçı kapsamına giren mükelleflerin (imalatçıların), ihraç kaydıyla satışını yaptıkları mal teslimlerine uygulanacaktır. Diğer bir ifade ile imalatçının ihraç kaydıyla satışını yaptığı malın, ihraç edilen nihai mamul olması gerekir. İmalatçının ihraç kaydıyla da olsa satışını yaptığı mal, aynen ihraç edilen nihai mamul değilse, bu teslimde tecil - terkin işlemi uygulanmayacaktır.

YUKARDAKİ FATURA KESİMİ VE MUHASEBE KAYDINI YAPTIĞIMIZ  İHRACAT YAPAN FİRMAYA AİT ÖRNEKTE, İHRAÇ KAYITLI MALI VEREN FİRMANIN FATURA KESİMİ VE MUHASEBE KAYDI İLE DEVAM EDELİM,

Tecil - Terkin İşlemleri :

İmalatçılar tarafından, ihraç kaydıyla yapılan mal teslimlerine ait olduğu beyan edilen ve vergi dairelerince de tecil edilen katma değer vergisi, malın imalatçısı tarafından teslim tarihini takip eden aybaşından başlamak üzere 3 ay içerisinde ihraç edildiğinin tevsik edilmesi kaydıyla terkin edilmektedir.

Alıcı üzerinde bıraktığımız kdv yi bazı arkadaşlarımız 192 hesaba almaktadır.özün önceliği ilkesi gereği,esas itibariyle gümrük çıkış beyannamesini ibraz edememesi durumunda,fatura muhtevıyatı olan kdv alıcının ödemekle mükellef olduğu bir husus olması itibariyle,alıcı gümrük çıkış beyannamesini süresinde ibraz ederse;

Terkin işleminin yapılabilmesi için, imalatçılar tarafından ihraç edilmek üzere teslim edilen malın, ihraç edildiğini gösteren gümrük çıkış beyannamesinin aslı veya noterden onaylı bir örneğinin vergi dairelerine ibraz edilmesi zorunludur.

İmalatçıların ihraç kaydıyla satmış oldukları malların, başka imalatçıların aynı türdeki malları ile birlikte ihraç edilmesi halinde, söz konusu mallara ait tecil edilen verginin terkini için imalatçılar, vergi dairesine yapacakları müracaatta, kendileri tarafından teslim edilen malların ihraç edildiğini gösterir, ihracatçı firmadan alacakları bir belgeyi de gümrük çıkış beyannamesine ekleyeceklerdir.

Tecili yapılan kdv ödemesinin terkini ile ilgili örnek muhasebe kaydı;

İhraç kayıtlı teslimlerle ilgili en son 99 nolu kdv genel tebliğinde yapılan açıklamalar mevcuttur,buna göre ihraç kayıtlı teslimi yapıcak imalatçı tanımında, 6948 sayılı Sanayi Sicil Kanununun 1 inci maddesi kapsamında değerlendirilen sanayi işletmelerinin (imalatçıların) sanayi siciline kayıt olabilmeleri için asgari çalıştırmaları gereken işçi sayısı konusunda, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından Sanayi Sicil Tebliğleriyle, değişen ve gelişen teknolojik şartlara paralel olarak sanayi işletmelerinde makine ve teknoloji yoğunluğunun artması ve bu nedenle işgücüne duyulan ihtiyacın azalması sebebiyle değişiklikler yapılmaktadır. 

Bu nedenle, 27 Seri No.lu KDV Genel Tebliğinin (A) bölümünde sayılan ve ihracatçılara ihraç kayıtlı teslimde bulunacak imalatçılarda aranan şartlar arasında yer alan “imalat işinde en az 5 işçi çalıştırılması” şartı kaldırılmıştır.aynı zamanda İhraç Kayıtlı Teslimlerde Gümrük Beyannamesinde Yer Alması Gereken İmalatçı Bilgileri de aşağıdaki gibi yeniden düzenlenmiştir.

İmalatçılar ihraç kaydıyla teslim ettikleri malların ihraç edildiğine dair ihracatçı firmadan onaylı bir yazı alacaklardır. Bu yazıda;
 - İhracata ilişkin gümrük beyannamesinin tarihi ve sayısının,
 - Belgeyi talep eden imalatçının; adı, soyadı veya unvanı, bağlı olduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numarası, ihraç kayıtlı teslim edilen mala ilişkin fatura veya benzeri belgenin tarihi, numarası, mal veya hizmetin cinsi, miktarı, bedeli, katma değer vergisi oranı ve hesaplanan katma değer vergisi tutarının, gösterilmesi gerekmektedir.

Vergi daireleri gümrük beyannamesinin aslı veya noter, YMM ya da gümrük idaresince onaylı örneği ile birlikte ibraz edilecek bu yazıya istinaden imalatçıların terkin ve iade işlemlerini yerine getireceklerdir.

Dolayısıyla yukarda uyardığımız halde ihracatçı ,gümrük çıkış beyannamesinde imalatçı tedarikçi olarak mal aldığı firma ismini yazdırmayı unutmuş ise yukarıdaki bilgileri içeren onaylı bir yazı ile teslimi yapan firmaya ibrazı,malı teslim edeni de kendisinide kdv açısından mağdur olmaktan kurtaracaktır.

Tevkifata Tabi Hizmetleri İfa Eden Mükelleflerin Yapacakları İşlemler

a) Belge Düzeni ve Muhasebe Kaydı

Tevkifat kapsamına giren hizmetleri ifa eden mükellefler düzenleyecekleri faturada işlem bedelini, hesaplanan katma değer vergisini, tevkifat miktarını ve tahsil edilecek toplam meblağı göstereceklerdir. Örneğin 400.000.- YTL. tevkifata tabi bir iş için tevkifat oranının 1/3 olduğu da dikkate alınırsa,

ÖRNEK

·   Tevkifatlı Fatura

İşlem bedeli                                       400.000.- YTL.

Hesaplanan KDV                                  72.000.- YTL.

Toplam                                              472.000.- YTL.

(-) Tevkif edilen KDV(18/3)                   24.000.- YTL.

                                                       -----------------

Tahsil edilecek toplam tutar                 448.000.- YTL.

                                                       ==========

Şeklinde düzenlenecektir. Bu fatura satıcı açısından, işlem üzerinden tevkifat uygulandığını tevsik eden belge mahiyetini de taşımaktadır.

·          Muhasebe Kaydı;

________________  /  __________________

120-ALICILAR HESABI                                      448.000.- YTL

       -…………. Belediyesi

                             600-YURTİÇİ SATIŞLAR                                       400.000.- YTL

                               -…………  Tevkifatlı Satışlar

                              391-HESAPLANAN KDV                                        48.000.- YTL

                                     -…………… Tevkifatlı Satışlar

(Düzenlenen tevkifatlı faturanın kayda alınması)

  ________________  /  __________________

b) Beyan

Mükellefler, 91 Seri No.lu KDVK Genel Tebliği kapsamında tevkifat uygulanan işlem bedelinin tamamını ilgili dönem Katma Değer Vergisi beyannamesinin 6 ncı satırına dahil edeceklerdir. Beyannamenin “matrahın oranlarına göre dağılımı” başlıklı satırlarında önce tevkifata tabi olmayan normal işlemler beyan edilecek, sonraki satırlarda tevkifat uygulanan işlem bedelinin yine “tamamı” beyan edilecektir. “oran” sütununa tevkifat oranı 1/3 olan işlemler için”%12”, %50 olan işlemler için “%9” yazılacaktır. Bu bölümdeki “vergi” sütununa bu oranlara göre hesaplanacak tutarın yazılacağı tabiidir. Buna göre, vergi sütununda, hizmet bedeli üzerinden hesaplanan Katma Değer Vergisinin tevkifata tabi tutulmayan kısmı yer alacaktır. Tevkifata ait alış ve giderler dolayısıyla yüklenilen vergilerin harcamaların yapıldığı dönemlerde genel hükümler çerçevesinde indirim konusu yapılabileceği tabidir.

c) İade

Tevkifata tabi hizmetleri ifa eden mükellefler iade talep etmeleri halinde hizmetin yapıldığı dönem beyannamesinin 49 uncu satırına hizmet bedelini, 50 nci satırına ise “sorumlular tarafından tevkif edilen Katma Değer Vergisi tutarını” yazacaklardır. Bu bölüme işlemin bünyesine giren verginin yazılması söz konusu değildir. İade olarak talep edilecek tutar işlemin bünyesine giren vergi değil, tevkif edilen vergi esas alınarak belirlenecektir. Dolayısıyla iadesi istenilecek Katma Değer Vergisi hiçbir suretle tevkif edilen vergiden fazla olmayacaktır. Ayrıca iade talep edilen mükelleflerden istenecek olan “yüklenilen vergiler listesi” iadenin tevkif edilen vergi tutarına göre belirlenmesine engel değildir.

d) KDV Beyannamesi (Beyan-İade) ve Muhasebe Kayıtlarına İlişkin Örnekler

ÖRNEK (1)

·          KDV Beyannamesi;

(6) Teslim ve Hizmetin Karşılığını Teşkil Eden Bedel ……………...…………………:  500.000.- YTL.

(9)   Tevkifat Dışındaki Mal Ve Hizmet Teslimleri……………………………………....:   100.000.- YTL.

(10) Tevkifat Dışındaki Mal ve Hizmet Hesaplanan KDV.………..………………...:     18.000.- YTL.

(11) Tevkifat Kapsamındaki Hizmet Teslimler………………………………………......:    400.000.- YTL.

(12) Tevkifat Kapsamındaki Hizmet Hesaplanan KDV. (%12)……..............:     48.000.- YTL.

(19) Toplam Hesaplanan KDV……………………………………………..……………..…….….:     66.000.- YTL.

(22) Önceki Dönemden Devreden KDV…….….……………………….………………......:       11.000.- YTL.

(23) Bu Döneme Ait İndirilecek KDV……….……………………………………………….....:       77.000.- YTL.

(26) İndirimler Toplamı………………………….……………………………………………………….:       88.000.- YTL.

(27) Ödenmesi Gereken KDV……..…………………………………..….………………(YOK) :          ……………..

(28) Sonraki Döneme Devreden KDV………………………………..…..…….……(YOK) :         (22.000.-)

(29) İade Edilmesi Gereken KDV………….………..………………………..…………..………:       22.000.- YTL.

İlgili KDV Beyannamesinin;

TABLO II. İSTİSNALAR VE İADE HAKKI DOĞURAN İŞLEMLERE İLİŞKİN BİLDİRİM TABLOSU ise;

(49) Tevkifat Kapsamındaki İşlemler ……………………...................................:   400.000.- YTL.

(50) Tevkifat Kapsamındaki İşlemlerin KDV. (%6) ..………….………………………..:    24.000.- YTL.

(52) İade Hakkı Doğuran KDV. (%6) ….....………………………………………………......:    24.000.- YTL.

(53) İade Olunacak KDV ……………………………………..……………………………………....…:   22.000.- YTL.

Örnek’te görüldüğü gibi, mükellef %6 tevkifata tabi 400.000.- YTL. hizmet tesliminde bulunmuş olup, bunun KDV’si 24.000.- YTL.dir. İade alması gereken tutar da bu rakamı aşmayacak şekilde 24.000.- YTL. olması gerekirken, sonraki döneme devir KDV’si 22.000.- YTL. olduğundan iade alacağı tutar da 22.000.-YTL. olarak belirlenmektedir. 

·          Muhasebe Kaydı;

________________  /  __________________

136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR                                    22.000.- YTL

       - …….  İade Alınacak Tevkifatlı KDV

391-HESAPLANAN KDV                                                 66.000.- YTL

       -……… Normal Satışlar

       -……… Tevkifatlı Satışlar

                            190-DEVREDEN KDV                                          11.000.- YTL

                             191-İNDİRİLECEK KDV                                      77.000.- YTL

________________  /  __________________

ÖRNEK (2)

·          KDV Beyannamesi;

(6) Teslim ve Hizmetin Karşılığını Teşkil Eden Bedel …………………………………:   500.000.- YTL.

(9)   Tevkifat Dışındaki Mal Ve Hizmet Teslimleri………………………….………..…:   100.000.- YTL.

(10) Tevkifat Dışındaki Mal ve Hizmet Hesaplanan KDV……….…………….…..:     18.000.- YTL.

(11) Tevkifat Kapsamındaki Hizmet Teslimler…………………………………………...:   400.000.- YTL.

(12) Tevkifat Kapsamındaki Hizmet Hesaplanan KDV. (%12)..………….…...:     48.000.- YTL.

(19) Toplam Hesaplanan KDV …………………………………………………..…..…….…...:     66.000.- YTL.

(22) Önceki Dönemden Devreden KDV…….….…………………………………….…..:       70.000.- YTL.       

(23) Bu Döneme Ait İndirilecek KDV.................……….……….………………….:       47.000.- YTL.

(26) İndirimler Toplamı…………………………….……………..…..……………...………….:      117.000.- YTL.

(27) Ödenmesi Gereken KDV………………………………..……..…....…..…(YOK) :         ……………….

(28) Sonraki Döneme Devreden KDV ………………………………..….…...…….. :         27.000.- YTL.

(29) İade Edilmesi Gereken KDV………………………..………….….….……...………:         24.000.- YTL.

İlgili KDV Beyannamesinin;

TABLO II. İSTİSNALAR VE İADE HAKKI DOĞURAN İŞLEMLERE İLİŞKİN BİLDİRİM TABLOSU ise;

(49) Tevkifat Kapsamındaki İşlemler ………………………...........................:   400.000.- YTL.

(50) Tevkifat Kapsamındaki İşlemlerin KDV. (%6) ..…..………………………..:    24.000.- YTL.

(52) İade Hakkı Doğuran KDV. (%6) …………………......…………………………..:      24.000.- YTL.

(53) İade Olunacak KDV ….………..…………….........…………………………..……....…:  24.000.- YTL.

Örnek’te görüldüğü gibi, mükellef %6 tevkifata tabi 400.000.- YTL. hizmet tesliminde bulunmuş olup, bunun KDV’si 24.000.- YTL.dir. Dönemin devreden KDV’si İadesi gereken KDV ‘den büyük olduğundan, 24.000.- YTL.nin tamamı iade KDV olacak, 27.000.- YTL. ise sonraki döneme devir KDV olacaktır.  

·          Muhasebe Kaydı;

________________  /  __________________

136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR                                    24.000.- YTL

       - …….  İade Alınacak Tevkikatlı KDV           

391-HESAPLANAN KDV                                                 66.000.- YTL

       -……… Normal Satışlar

       -……… Tevkifatlı Satışlar

                              190-DEVREDEN KDV                                         43.000.- YTL

                              (70.000 - 27.000)

                             191-İNDİRİLECEK KDV                                      47.000.- YTL

________________  /  __________________

ÖRNEK (3)

·          KDV Beyannamesi;

(6) Teslim ve Hizmetin Karşılığını Teşkil Eden Bedel …….....…………….………..:  500.000.- YTL.

(9)   Tevkifat Dışındaki Mal Ve Hizmet Teslimleri…………………………………...…:   100.000.- YTL.

(10) Tevkifat Dışındaki Mal ve Hizmet Hesaplanan KDV ..…...…………….…..:     18.000.- YTL.

(11) Tevkifat Kapsamındaki Hizmet Teslimler………………..……………………......:   400.000.- YTL.

(12) Tevkifat Kapsamındaki Hizmet Hesaplanan KDV. (%12)….,..…...…....:     48.000.- YTL.

(19) Toplam Hesaplanan KDV………………………………………………….....……….……..:     66.000.- YTL.

(22) Önceki Dönemden Devreden KDV….….….…………………….………..………..:       50.000.- YTL.       

(23) Bu Döneme Ait İndirilecek KDV……….……….………………………….…….…….:         5.000.- YTL.

(26) İndirimler Toplamı………………………….…………………..……………...............……….:       55.000.- YTL.

(27) Ödenmesi Gereken KDV….…..………………………………………....…………………:       11.000.- YTL.

(28) Sonraki Döneme Devreden KDV………………..……………(YOK) :                     ………………

Örnek 14 : Vakıflar Bankasından 15/11/1999 tarihinde kısa vadeli 50.000 ABD doları karşılığında kredi alınmıştır. Kredinin alındığı tarihteki kur 1 dolar = 60.000 TL iken bilanço gününde değerleme kuru 1 dolar = 65.000 TL dir. (7/A seçeneğine göre)

                TEK DÜZEN   HESAP PLANINA GÖRE                         
      HAL KOMİSYONCUSUNUN MUHASEBE KAYITLARI        

  II) TANIMLAR:                                                                       

     II.1) MÜSTAHSİL : Meyve/Sebze Üreticisidir. Zirai Kazanç Vergisine tabidir.
     II.2) HAL : 80 sayılı yasa gereğince Belediyelerce kurulmuş olup, bir nev'i Meyve ve Sebze Borsası görevi görür.                                    
     II.3) HAL RÜSUMU : Satılan Ürün bedeli üzerinden belirli oranda hesaplanan ve Belediyeye Ödenen bir nev'i Harç'tır.(Bu gün için %2 dir.)       
     II.4) HAL KOMİSYONCUSU : Müstahsilin gönderdiği ürünleri HAL içerisinde MÜSTAHSİL namına satışını gerçekleştiren ve bu hizmetine karşılık Satış üzerinden Komisyon alan kişi veya Kurum' dur.    

  III) HAL KOMİSYONCUSUNUN GÖREVLERİ :    
                                          
       Müstahsilin kendisine gönderdiği ürünlerin;                                  
       1-) Navlun (Nakliye)bedellerini öder,                                        
       2-) Müstahsilin ürününü O' nun namına satar,                                 
       3-) Ürünün  Satışından sonra;                                                 
            a-) Hal Rüsumunu öder,                                                     
            b-) Eğer Müstahsil Vergiden Muaf ise; * Zirai Ürün Stopaj Vergisi ve Fon' unu öder,         
            c-) Satış sırasında tahsil ettiği KDV'ni (Yersiz ve Fazla Hesaplanan KDV. olarak) VERGİ DAİRESİ' ne öder,                                 
            d-) Bu hizmetlerine karşılık satış tutarı üzerinden KOMİSYON bedeli ve KDV.ni tahsil eder.                                                
  IV) KOMİSYONCUNUN TUTACAĞI DEFTER ve KULLANACAĞI BELGELER:

     * 80 Sayılı Hal' ler Kanuna göre:                                               
     1-) Satış Bordroları : Günlük Satışların dökümünün yapıldığı bordro olup, HAL RÜSUMU bu bordro üzerinden hesaplanır.                                
     2-) Cari Hesap Defteri : Müstahsile yapılan ödemelerin kaydedildiği defter.
     3-) Döküm Defteri : Müstahsillerin Günlük Satışlarını gösterir Defterdir. MÜSTAHSİL FATURASI Bu deftere göre tanzim edilir.                         

     MÜSTAHSİL FATURASINDA BULUNMASI GEREKEN BİLGİLER:  
                
         a-) Satışların(Günlük olarak ) Miktar ve Tutarı.                         
         b-) Müstahsil Namına yapılan ödemeler.                          
         c-) Yapılan Vergi kesintileri.                                            
         d-) Alınan Komisyon Bedeli.                                                
    * VUK 'na Göre:                                                                   
    1-) Komisyoncu, VUK.nu gereğince 1.ci veya 2.ci sınıf Tüccarın tutacakları yasal defterlerdir.                                                         
     KULLANACAĞI BELGELER :
                                                         
        a-) Perakende Satış Faturası : Müstahsil Mallarının satışı sırasında  tanzim edilen faturadır. Bu faturalardaki tutarlar Satış Bordrolarına aktarılır.
        b-) Müstahsil Faturası : (İçeriği yukarıda anlatılmıştır.)                

     V) HAL KOMİSYONCUSUNUN MUHASEBE KAYITLARI:

     V.1) HESAP PLANI :                                                               

          100 KASA HESABI                                                             
          100 01 Nakit Kasası                                                         
          100 90 Hal Kasası     
                                                   
                     329 DİĞER TİCARİ BORÇLAR                                           
                     (Gerekçe: Komisyoncuya Göre Müstahsil Bir Satıcı Değildir.)

                     329 90 Müstahsiller                                               
                     329 90 1 Üretici Müstahsilleri                                    
                     329 90 2 Firma Müstahsilleri                                       

          800 MÜSTAHSİLLER HESABI  (*)                                              
          800 1    FİRMA Müstahsilleri                                              
          800 1 01 FİRMA Müstahsil Ürün Satışları                                  
          800 1 02 FİRMA Müstahsil Sandık Satışları                               
          800 1 03 FİRMA Müstahsil Tahsil Edilen K.D.V.                           
          800 2    ÜRETİCİ Müstahsilleri                                            
        800 2 01 ÜRETİCİ Müstahsil Ürün Satışları                               
          800 2 02 ÜRETİCİ Müstahsil Sandık Satışları                             
          800 2 03 ÜRETİCİ Müstahsil Tahsil Edilen K.D.V.                          
 
                     801 MÜSTAHSİL NAMINA YAPILAN ÖDEMELER HESABI                    
                     801 1    FİRMA  Müstahsilleri                                     
                     801 1 01 FİRMA  Müstahsil-Komisyon                               
                     801 1 02 FİRMA  Müstahsil-Navlun(Nakliye)                        
                     801 1 03 FİRMA  Müstahsil-Hal Rüsumu  
                     801 1 04 FİRMA  Müstahsil-Bağ-Kur                                 
                     801 1 05 FİRMA  Müstahsil-Borsa                                  
                     801 1 06 FİRMA  Müstahsil-Mera Fonu                              
                     801 1 10 FİRMA  Müstahsil-Diğer Masraf                          
                     801 1 20 FİRMA  Müstahsil-Vergi Stopajı                          
                     801 1 21 FİRMA  Müstahsil-Stopaj Fonu                            
                     801 2     ÜRETİCİ Müstahsilleri                                    
                     801 2 01 ÜRETİCİ Müstahsil-Komisyon                              
                     801 2 02 ÜRETİCİ Müstahsil-Navlun(Nakliye)                      
                     801 2 03 ÜRETİCİ Müstahsil-Hal Rüsumu                            
                     801 2 04 ÜRETİCİ Müstahsil-Bağ-Kur                               
                     801 2 05 ÜRETİCİ Müstahsil-Borsa                                 
                     801 2 06 ÜRETİCİ Müstahsil-Mera Fonu                             
                    801 2 10 ÜRETİCİ Müstahsil-Diğer Masraf                          
                     801 2 20 ÜRETİCİ Müstahsil-Stopaj Vergi                          
                     801 2 21 ÜRETİCİ Müstahsil-Stopaj Vergi Fonu                    

 (*) Bilindiği üzere Tekdüzen Hesap Planın da 8'li Guruptaki Hesaplar serbest bırakılmıştır,Önemli özelliği dönem sonlarında Borç ve Alacak bakiyesi veremeyecek olmasıdır.

      8'li HESAP Gurubunun Çalıştırılma gerekçesi :
    - Müstahsil Namına yapılan satışın,Komisyoncunun kendisine ait bir satış olmayışı, 
    - Bu gurup hesapların istatistiki çalışmaya uygun oluşu,                     
    - Müstahsilin gönderdiği ürünlerin bozulmaya ve çürümeye yatkın oluşu nedeni ile satış süresinin kısa oluşundan dolayı tercih edilmiştir.                
    - Bütün Müstahsillere tek hesap açılış nedeni, komisyoncunun Bu hesaplarla ilgili ayrıntıları gösteren defterleri Tutmak zorunda olduklarından Hesap Planı detaylarına gerek olmadığı kanaatindeyiz.                             
    V.2) HESAPLARIN ÇALIŞTIRILMASI :                                                  

 Mad.1) ----------------- ./. -----------------                                    

        801 2 02 (Navlun) .....................         117.000                  
                        100 90 (Hal Kasası ).........                            117.000

        Müstahsil A Ürününü satılmak üzere Komisyoncuya göndermiş.               
        Komisyoncu 100.000._TL Nakliye ve 17.000  TL KDV ödemiştir.              

 Mad.2) ----------------- ./. -----------------                                    

        100 90 (Hal Kasası )...................       2.088.000                  
                     800 2 01 (Müstah.Ürün Satış)                           1.500.000
                     800 2 02 (Müst.Sandık Satış)                             400.000
                     800 2 03 (Müs.Namına Tah.Kdv)                          188.000

                   (Mal: 120.000 + Sandık: 68.000)                                 

     Müstahsil A Zirai Kazanç Vergisinden muaftır. Müstahsilin ürünü 1.500.000   TL.
satılmış ayrıca satış sırasında % 8 üzerinden KDV tahsil edilmiştir.Yine müstahsile ait
olan sandıkların satışından 400.000  TL elde edilmiş bu satış üzerinden de %17 KDV
tahsil edilmiştir.                                     

 Mad.3) ----------------- ./. -----------------                                    

        800 2 03 (Müs.Namına Tah.Kdv) .........         188.000                  
                       391 99 (Fazla Yersiz KDV)....                            188.000

    Müstahsil KDV Mükellefi olmadığı için Tahsil edilen KDV'nin ilgili Hesaba virmanı       

 Mad.4) ----------------- ./. -----------------                                    

        801 2 03 (Hal Rüsümu) .................          30.000                  
                       100 90 (Hal Kasası ).........                             30.000

    Müstahsil A'nın 1.500.000  Tl satış tutarı  üzerinden % 2 Hal Rüsumu ödenmiştir.

 Mad.5) ----------------- ./. -----------------                                    

        801 2 01 (Komisyon) ...................         144.400                  
                       600 01 (Komisyon Geliri).....                            120.000
                       391 17 (Komisyon Kdv)........                            20.400

    Komisyoncu,Müstahsilin ürünlerinin satış tutarı üzerinden %8   Komisyonunu tahsil
etmiştir.                                                 

 Mad.6) ----------------- ./. -----------------                                    

        801 2 20 (Gelir Vergisi).....                    60.000                  
        801 2 21 (Gelir Vergisi-Fonu)                     6.000                  
                       360 01 01 Stopaj Gelir Ver...                             60.000
                       360 01 02 Stopaj Fon ........                             6.000

   Komisyoncu, ürün satış bedeli üzerinden %4 Zirai ürün Stopajı ve Fon payını tahsil
etmiştir.                                              

 Mad.7) ----------------- ./. -----------------                                    

        800 2 01 (Müstah.Ürün Satış) ..........       1.500.000                   
        800 2 02 (Müst.Sandık Satış) ..........          400.000                  
                       801 2 01 (Komisyon) .........                            140.400
                       801 2 02 (Navlun) ...........                              117.000
                       801 2 03 (Hal Rüsümu) .......                            30.000
                       801 2 20 (Gelir Vergisi).....                                60.000
                       801 2 21 (Gelir Vergisi-Fonu)                               6.000
                       329 90 1 (Çiftçi Müstahsil)                            1.546.000

        Hesaplar arası virman                                                        

 Mad.8) ----------------- ./. -----------------                                     

        100 01    Nakit Kasa ..................         394.400                  
        329 90 2  (Çiftçi Müstahsil)...........        1.546.000   
                         100 90 (Hal Kasası ).........                          1.941.000

        Müstahsil A'ya yapılan Ödeme./Hal Kasa Virmanı                                           

 * NOT -1 : Sandık, vesaire  ambalaj malzemeler 900 (Nazım Hesaplar)`ın altında da takip edilebileceği aşikardır. anlaşılır olsun diye her bir işlem ayrı ayrı  mahsup yapılmıştır. Orka entegre programı bazı maddeleri birleştirerek yapar.  

 * NOT -2 : Bu Program anlatımı 2000 yılında yazılmıştır. Bazı eksiklikler olabilir. Ama Temel mantık aynıdır.

________________________ / ________________________

(X) alımı muhasebe kaydı

________________________ / ________________________

________________________ / ________________________

Beyan ve ödeme kaydı

________________________ / ________________________

Ticari hayatın vazgeçilmezlerinden biri de iskonto (indirim)dur. Tabi olarak iskontolar bazı şartların gerçekleşmesiyle oluşacaktır. Örneğin, bedelin peşin ödenmesi, erken ödeme, belli bir satış ya da miktarın aşılması ve diğer durumlarda iskonto yapılabilmektedir. İskonto bu yönüyle bir teşviktir. İskontoyu yapan kardan zararda, iskontoyu elde edende karlıdır. Çünkü iskonto malın ya da hizmetin satış fiyatınından yapılan kırım, indirimdir.

Bu çalışmada iskonto ve komisyonların tüm yönleriyle muhasebeleştirilmesi ve bu arada tabi olarak KDV’nin de iskonto ve komisyonlara etkilerin dikkate alınacağıdır.

II- İSKONTONUN FATURA ÜZERİNDE YAPILMASI

İskonto fatura üzerinde gösterilmişse, iskonto tutarı fatura toplamından düşülür ve kalan meblağ KDV matrahını oluşturur. İskontonun KDV matrahından düşülebilmesi için, yapılan iskontonun ticari teamüller çerçevesinde yapılması, faturada ayrıca gösterilmesi esastır.

Örnek: İşletme 10.000 liralık mal satmış, alıcı bedeli peşin ödediği için % 10 iskonto yapılmıştır. KDV % 18 olduğuna göre işletmenin ve alıcının kayıtlarını şöyle yapabiliriz.

İşletmenin kayıtları:

____________/__________________

100 KASA HESABI 10.630

600 Y.İ.ŞATIŞLAR 9.000

391 HES KDV 1.630

….Fatura ile satış..

____________/__________________

Alıcının kaydı:

____________/__________________

153 TİCARİ MALLAR 9.000

191 İNDRİLECEK KDV 1.630

100 KASA HESABI 10.630

… Fatura ile alınan mal…

___________/___________________

IV- DÖNEM SONUNDA YAPILAN İSKONTOLAR

Mal ve hizmet satışına ait, ya dönem sonunda ya da belli bir cironun aşılması halinde yapılan iskontolarda KDV indirimi söz konusu olmayacaktır. Buradaki iskonto doğrudan satılan mal ve hizmetle ilgili değildir. Dolayısıyla firmaya karşı verilen hizmetin sonucudur. Burada satıcı firma alıcı firmaya haber göndererek iskonto için fatura ister ve kazanılan iskonto alıcıya ya nakit yada mal/hizmet olarak ödenir, veya borcundan mahsup edilir (Buradaki kazanılan iskonto bir hizmetin sonucudur. Fakat bu yeni bir hizmet olmayıp daha önceki hizmetin sonucuda olabilir).

Örnek: Pancar motorları üreten ve satan bir firma, bayisinin belli bir satış miktarını gecmesi yada yıl sonunda iskontoya hak kazanması dolayısıyla 10.000 liralık iskontoya hak kazanmıştır.

Satıcının kayıtları:

_____________/_________________

760 PAZARLAMA SATIŞ DAĞ GİD 10.000.

191 İNDİRİLECEK KDV 1.800

120 ALICILAR 11.800

Yıl sonu iskontosunun mahsubu

____________/___________________

Alıcının kayıtları:

___________/____________________

320 SATICILAR H 11.800

602/649 DİĞER GELİRLER 10.000

391 HES.KDV 1.800

Yıl sonu iskonto mahsubu

_____________/_____________________

IV- İSKONTONUN AYNİ OLARAK UYGULANMASI

İskontolar, doğrudan bedelsiz mal verilmesi, yada verilen mal bedelinin satış bedelinden indirilmesi şeklinde uygulanabilmektedir. Bu durumda, mal ve hizmet bedelinden indirim şeklinde gercekleştirilen iskontoların KDV matrahına dahil edilmemesi, bedelsiz mal verilmesi şeklinde yapılan ayni iskontolar ise KDV tabi değildir.

Örnek: 100 adet malın yanında 10 adette bedava verilmesi ve faturada iskonto olarak gösterilmesi halinde, (mal bedeli birim fiyatı 1 lira)

İşletmenin kayıtları.

_____________/__________________

100 KASA HESABI 129.80

760 NPAZARLAMA S.D.GİD 11.80

600 Y.İ.SATIŞLAR 110

391 HES.KDV 19.80

Mal satılması..

____________/__________________

950 K.K.E.GİDERLER 1.80

951 K.K.E.G.KARŞ 1.80

Bedelsiz verilen malın KDV’si

____________/__________________

Alıcının kayıtları:

___________/___________________
153 TİCARİ MALLAR 110

191 İNDİRİLECEK KDV 18

100 KASA HESABI 118

602/649 DİĞER GELİRLER 10

bedelli ve bedelsiz mal alımı

__________/__________________

V- PROMASYON VERİLMESİ DURUMU

İşletmelerin promosyon adı altında bayilerine ürettikleri malın yanında başka bir malı bedelsiz olarak vermeleri halinde KDV hesaplanmayacaktır.

Örnek:100 birim şampuan satışı yapılmış ve bunun yanında 10 kg deterjanın bedava verilmesi halinde,

Satıcının kaydı.

______________/______________

100 KASA HESABI 118

760 PAZLAMA.S.D.GİD 10

600 Y.İ.SATIŞLAR 110

391 HES.KDV 18

___________/_________________

Alıcının kaydı.

___________/_________________

153 TİCARİ MALLAR 110

191 İND KDV 18

100 KASA HESABI 118

602 DİĞER GELİRLER 10

____________/_________________

VI- ERKEN ÖDEME İSKONTOSU

Vadesinden önce yapılan ödemelerde genellikle taksitli satışlarda rastlanmaktadır.5 taksitli satış yapılmışsa ve alıcıda vadesinden önce borcunu ödemişse erken ödeme iskontosu oluşacaktır. Tabi olarak bu durumda KDV matrahında değişiklik olacaktır. Ancak alıcının KDV mükellefi olup olmamasına göre işlem yapılacağı tabidir. Eğer alıcı gerçek usulde KDV mükellefi ise, satıcı ile karşılıklı olarak düzeltme yapmaları gerekmektedir. Bu düzeltme sonucunda satıcı hesaplanan KDV, alıcı ise indirilecek KDV olarak beyan edeceklerdir.

Örnek: işletme birim fiyatı 5.000 lira olan iki adet malı (peşin satış bedeli 10.000. lira) iki ay vadeli 12.000 liraya KDV hariç satmıştır. Gerçek usulde vergilendirilen alıcı vade sonunu beklemeden, 2.000 liralık erken ödeme iskontosu yapmıştır.

İşletmenin kaydı.

___________/_________________

120 ALICILAR HESABI 14.160

600 Y.İ.SATIŞLAR 12.000

391 HESAPLANAN KDV 2.160

Mal satışı

___________/_________________

611 SATIŞ İSKONTOSU 2.000.

191 İNDİRİLECEK KDV 360.

120 ALICILAR HESABI 2.360

Erken iskonto

_____________/__________________

Alıcının kayıtları:

______________/__________________

153 TİCARİ MALLAR 12.000.

191 İND KDV 2.160.

320 SATICILAR 14.160.

Mal alımı

___________/____________________

320 SATICILAR 2.360.

153 TİCARİ MALLAR 2.000.

391 HES.KDV 360.

Erken ödeme iskontosu

____________/___________________

Alıcının nihai tüketici olması halinde erken ödeme iskontosu ve buna ait KDV’nin işletme tarafından alıcıya iade edilecektir. Alıcının nihai tüketici olması dolayısıyla belge düzenleyemeyeceğinden satıcı tarafından yapılan iskonto ve KDV’nin de ayrıca gösterildiği gider pusulası düzenlenecektir.

Örnek: Yukarıdaki örneğimizdeki alıcı nihai tüketici olsaydı,

İşletmenin kaydı:

_________/__________________
611 SATIŞ İSKONTOSU 2.000

191 İNDİRİLECEK KDV 360

120 ALICILAR H 2.360

Erken ödeme iskontosu

___________/_______________

VI- KOMİSYONLARIN MUHASEBESİ

Uygulamada çoğu kez iskonto ve komisyon birbirine karıştırılmaktadır. Oysa iskonto ayrı, komisyon ayrı kavramlardır. İskontoda direkt işleme muhatap iken, komisyonda genellikle aracılık hakimdir.

Komisyonda da, iskontoda olduğu gibi iki durum çıkmaktadır. Birincisi, işin yapılıp komisyonu hak edip bedelinin nakit olarak alınması durumu. İkincisi ise işin yapılıp komisyonun hak edilip bedelinin alınacak olan mal bedelinden düşülmesi olayıdır. Tabi olarak yapılacak kayıtlamalarda farklı olacaktır.

Örnek: İşletme, aracılık ettiği bir işten dolayı başka bir işletmeden 10.000 liralık komisyon almıştır.

İşletmenin kayıtları.

___________/_________________
100 KASA HESABI 11.800

643 KOMİSYON GELİRLERİ 10.000

391 HESAPLANAN KDV 1.800

Alınan komisyon

___________/___________________

Komisyonu veren işletmenin kayıtları:

____________/__________________

653 KOMİSYON GİDERLERİ 10.000

191 İNDİRİLECEK KDV 1.800

100 KASA HESABİ 11.800

Verilen komisyonlar

___________/___________________

Tabi olarak komisyonun alındığı gerçek usulde vergi mükellefi olmasaydı komisyonu verenin ve alanın kayıtlamaları olmayacaktı.

Örnek: İşletme tekel genel müdürlüğüne ait sigara satışı yapmakta ve işlemden % 1 komisyon almakta. Hak ettiği komisyonları ise ödenmeyip mal bedelinden indirilmektedir. Aldığı mal 10.000.lira hak ettiği komisyon 100 liradır.

İşletmenin kayıtları:

____________/________________

153 TİCARİ MALLAR 10.000

320 SATICILAR 10.000

Mal alımı.

____________/________________

320 SATICILAR 118

153 TİCARİ MALLAR 100

391 HESAPLANAN KDV 18

Elde edilen komisyonun kaydı.

__________/___________________

İşlemlerin peşin yapılması halinde ise satıcılar hesabının yerine kasa hesabının geleceği tabidir